Os castiñeiros e os abeleiros forman parte da nosa historia. Ata hai pouco, pensábase que os castiñeiros os trouxeron os romanos á Península Ibérica.
Con todo…
Sabías que…
… novos estudos. Atoparon pole de castiñeiro fosil! Esta árbore crecía na península ibérica hai miles de anos, en solos frescos e húmidos.
Castaño
Da Idade do Xeo ás poboacións de cartaxineses e íberos.
(Do 10.000 a.C. – século II a.C.)
O quentamento global impediu a expansión natural. Comezou a cultivarse para a minería e construción.
O castiñeiro (Castanea sativa), existía acantonado en zonas mediterráneas, debido ao cambio climático tras a idade do xeo, ata a chegada de gregos e romanos que comezaron a cultivalo para aproveitar os seus froitos e a súa madeira procedente de Asia Menor (actual Turquía).
Época romana
(século II a.C. – V d.C.)
Os pobos romanos expandiron o seu uso para madeira e alimento de animais.
Os romanos, expandiron o cultivo do castiñeiro para o seu uso como alimento de animais e conseguir madeira por todo o territorio conquistado. Era tan importante que o chamaban "a árbore do pan", xa que servía de alimento básico, sobre todo en zonas montañosas onde non se cultivaba trigo.
Idade Media e Idade Moderna
(século V – XVIII)
A selección artificial permitiu mellor calidade; grandes bosques talláronse para construír as armadas das batallas.
Comeza a selección artificial das mellores árbores para obter máis e mellores froitos e madeira de maior calidade e plántanse en máis rexións. Así, as sementes ou enxertos máis útiles de cada colleita plántanse a seguinte. Esta técnica séguese utilizando hoxe en día para combater pragas e enfermidades.
Nesta época prodúcense as maiores talas, en especial para construción de armas de guerra e barcos!
Idade Contemporánea
(século XVIII – Actualidade)
O abandono rural, a diminución do consumo, e as enfermidades dos castiñeiros reduciron as súas poboacións.
A poboación de castiñeiros diminúe debido a:
- Descenso do consumo humano por cambios de alimentación.
- Abandono de zonas rurais: e dos coidados necesarios (Podas e traballos).
- En moitas zonas, os piñeiros ocupan o espazo dos castiñeiros.
- Aparición de enfermidades e pragas, En especial a "tinta do castiñeiro ".
Sabías que…
… a construción de 1 só dos 127 barcos da Armada Invencible estimábase que requiría de 900 carballos e decenas de piñeiros, freixos e castiñeiros? Isto provocou a desaparición de inmensas extensións de bosques na península ibérica.
Aveleira
Da Idade do Xeo ás poboacións de cartaxineses e íberos
(Do 10.000 a.C. – século II a.C.)
A calidez das temperaturas beneficiunos e Teofrasto describiu a especie.
Tras a Idade do Xeo (Holoceno –hai 10.000 anos) adáptanse ás novas condicións ambientais e aumenta a súa área de distribución.
Existen evidencias de recolección e procesamento de abelás desde tempos prehistóricos (arredor do 6000 a.C.). Teofrasto filósofo e botánico (s.IV a.C.) describe as características do abeleiro e a súa reprodución.
Período romano
(século II a.C. – V d.C.)
Usáronos para todo! Así que, expandiron a súa distribución alá onde chegaron.
Os romanos expanden o cultivo dos abeleiros polo seu territorio, incluída a Península Ibérica. Consumían os froitos frescos, torrados ou moídos e elaboraban pans e doces con eles. Ademais de uso medicinal (dixestivos, cabelo, circulación e antiinflamatorio); tamén usaban o aceite de abelá para a cociña; e a madeira para útiles e ferramentas.
Idade Media e Idade Moderna
(século V – XVIII)
A súa madeira era tan valorada que se cultivou en mosteiros, zonas rurais e en extensivo.
Comézanse a valorar o uso da súa madeira, o alto contido enerxético e a gran capacidade de conservación das abelás. Os cultivos, realizábanse especialmente en mosteiros e muros das vivendas para consumo propio.
Co paso dos anos, comezan a desenvolver as plantacións de cultivo exclusivos de abeleiros para a súa produción a finais do s. XVIII.
Idade Contemporánea
(século XVIII – Actualidade)
No século XIX, España exporta as súas famosas abelás. A finais do s.XX, os produtores principais cambian.
A partir do s. XIX, expándese o cultivo, é o momento de máximo aproveitamento. As abelás españolas tiñan tan boa fama que, incluso, exportábanse en barco a Reino Unido (principalmente a finais do s. XIX) e outros países do Atlántico norte.
Nas últimas décadas (s. XX-XXI) os principais produtores de abelá do mundo son Estados Unidos, Chile e Turquía.
Sabías que…
…comézanse a usar moito na industria da repostería, acompañando en moitos doces de cacao como bombóns, cremas ou turróns?
…hoxe en día, os científicos están creando novas variedades de abeleiros para mellorar a súa produción e a súa resistencia a fungos e enfermidades?