Abeltzaintza intentsiboak ekoizpen azkarra eta etekin ekonomikoa lehenesten ditu, animaliak espazio txikietan itxiz, libreki bazkatzen utzi beharrean. Horrek ezabatzen ditu haien onura naturalak, lurzorua ongarritzea eta haziak sakabanatzea, esaterako. Eredu industrializatuak animalien bizi-baldintzak ekoizpena eta etekin ekonomikoa maximizatzera bideratzen ditu, hainbat modutan:
Nabe-ukuiluetan itxi lurzorua gutxien erabiltzeko. Horrek animalien bizi-kalitatea eta osasuna murrizten ditu; horregatik, masiboki erabiltzen dira sendagaiak (antibiotikoak), pilaketagatik eta mugimendu faltagatik gaixotu ez daitezen.
“Pentsu konposatuekin” elikatu, monokultibo intentsibo handietatik lortutakoak, azkar gizendu daitezen. Batzuetan, gizentzeko substantzia kimikoak erabiltzen dira gehiago ekoizteko (haragia, esnea…), eta horrek, epe luzera, osasun arazoak sor ditzake pertsonentzat.
Ukuiluko abereentzako pentsu konposatu horiek lortzeak lur-eremu handiak intentsiboki lantzea dakar. Horrela, behar den lurralde kopurua izugarri handitzen da, intentsifikazioaren lurraren erabilera-eraginkortasunaren printzipioaren aurka.
Ba al zenekien...
… Europan landutako lurraren 2/3 baino gehiago elikagaiak ekoizteko direla (abeltzaintza intentsiborako bazka aberastua)?
Guztietan okerrena da batzuetan lur horiek balio natural handiko ekosistemak eta/edo tokiko populazioak elikatzen zituzten nekazaritza-abeltzaintza sistema tradizionalak hartzen dituztela, eta horiek beren lurrak uztera behartuta ikusten direla.
Nekazaritza-abeltzaintza intentsifikazioaren ondorio kaltegarri nagusiak:
Elikagaien kalitate txikiagoa
Prozesuen intentsifikazioak, oro har, elikagaietan dentsitate txikiagokoak eta zapore gutxiagokoak bihurtzen ditu.
Toxikotasuna
Kimikoak eta sendagaiak landareen, animalien eta uraren parte izatera pasatzen dira, eta pertsonok kutsatzaile horiek pilatzen ditugu, eta horiek gaixotasunak sor diezazkigukete.
Lurzoruen kutsadura
Ongarri mineralen eta herbiziden erabilera intentsiboak lurzorua degradatzen du, eta lurra abandonatu egiten da, edo baita erabilera ez-produktiboetara aldatu ere (eraikinak edo bestelako azpiegiturak eraikitzea).
Biodibertsitatearen murrizketa
Lursailen kontzentrazioak espezie askoren habitatak eta haien baliabideak ezabatzen ditu, baita lurraldearen funtzionalitate ekologikoaren galera ere, bizidun hesi asko desagertzean, lursailen mugak bezala erabiltzen ziren elementu tradizionalak, alegia.
Elikadura burujabetzaren galera
Nekazariak laborantza uztera behartuta ikusten dira “lehiakortasun” faltagatik, eta kontsumitzaileok eredu jasanezin hauek bultzatzen dituzten korporazio handien produktuak kontsumitzera behartuta gaude.
Nola berreskuratu daitezke kaltetutako leku eta izaki bizidun hauek?
Nekazaritza-abeltzaintza eredu intentsiboaren arazoei erantzuteko, beste eredu alternatibo batzuk sortzen dira –> nekazaritza birsortzailea eta naturaren araberako irtenbideak.
Nutriente-ziklo naturalekiko eta organismo mota askoren kate trofiko konplexuekiko errespetua, lurzoruko ekosistema aberasteko, landareen hazkundearen oinarria dena.
Sistema hauek ere oso produktiboak izan daitezke, haien konplexutasuna handituz: labore-txandaketak eta -elkarteak, landare-estalkiak lur-hausturak egin beharrean, abeltzaintza erabiltzea hondakinak prozesatzeko eta soroak ongarritzeko. Izan ere, “naturaren araberako irtenbideak” dira, metodo tradizional askoren antza dutenak, eta horiei baliabide teknologiko modernoak aplikatzen zaizkie.
Nekazaritza eta abeltzaintza eredu ekologiko hauek oso zeregin garrantzitsua betetzen dute biodibertsitatea eta lurzoruen emankortasuna mantentzeko. Laborantza-lursailen arteko basotxoak eta bizidun hesiak, eta abeltzaintza estentsiboko guneak berreskuratzeak, funtsezko zeregina beteko luke “ azpiegitura berde ” gisa, bertan fauna eta flora espezie ugari babesten baitira eta korridore ekologiko gisa zirkulatzen baitute. Leku hauek biodibertsitate-erreserba gisa jardun dezakete intentsifikatutako guneak berreskuratzen hasteko, animaliek egiten duten hazien eta lotutako faunaren garraioa kontuan hartuta.
(Ikonoa Freepik-ek egina, www.flaticon.com webgunetik)