Ez da asko asmatu behar… Naturak laguntzen digu mehatxu larri eta premiazkoak konpontzen, hala nola klima-aldaketa, baliabide naturalen zaintza edo hondamendi naturalen aurka borrokatzea. Ekintza hauek gauzak modu errespetuzkoan egiteko eta ekosistema kaltetuen berreskurapena ahalbidetzen dute.
Aurkibidea
Landatu hesi biziak
Hesiek lurra sortzen laguntzen dute, epe luzerako biodibertsitatea mantentzen, ekosistemen orekarako ezinbestekoa dena, eta bizitza kalitatea hobetzen dute lotutako izaki bizidun guztientzat (gizakia barne), izan ere:
- Ekosistemak konektatzen dituzte (“korridore ekologikoa”) Polinizatzaileak eta fruitujaleak erakartzen dituzte.
- Haize bortitzen eta tenperatura muturrekoen aurka babesten dute.
Lurzoruen higadura kontrolatzen dute dauden landaketetan. - Uraren iragazki gisa jarduten dute eta lurrean infiltratzen laguntzen dute.
Izurriteak kontrolatzen dituzte, elikagaiak, babeslekua eta lekuak emanez espezie desberdinetarako (gizakia barne) eta haien aurka borrokatzen dutenak barne.
Erabili bertako landareak, hobeto egokituko dira lurrera eta klimara. Landare exotiko inbaditzaileek zure hesiaren gainetik ugaltzeko aukera dute eta ingurumen-arazo bihur daitezke.
IDEIA, hesi gisa erabil daitekeen landare bat, hurritza da 😉
Eraiki urmaelak
Urmael bat lurrean atxikitako ur gezako depositu batetik sortutako ekosistema bat da.
Urmaelek inguruko ekosistemari onura garrantzitsuak ematen dizkiote:
- Ekosistemen arteko konexioa handitzen dute, espezieen hedapena lagunduz espazio naturaletan.
- Mikroklimaren erregulazioan laguntzen dute. Urmaelek ura eta hezetasuna ematen diote ekosistemari, eta tenperaturak leuntzen dituzte eta inguruko hezetasuna mantentzen dute.
- Lotutako landarediak iragazki natural gisa funtzionatzen du, lurra atxikiz.
- Uraren eskuragarritasuna. Izaki bizidun guztiek edateko, hidratatzeko eta urarekin lotutako prozesu bizitzak mantentzeko lekuak behar dituzte.
Hobe da gutxi asko…
Frogatu da ur-ekosistema txiki asko daudenean espezieen dibertsitate handiagoa dagoela urmael edo aintzira handiago bakarra dagoenean baino.
Ba al zenekien...
…Europako ur-espezieen %70 urmaeletan daudenak espezie arraroak dira, endemikoak edo baita arriskuan edo mehatxatuta ere?
Urmaelei lotutako izaki bizidunek ekosistemei onura garrantzitsuak ematen dizkiete:
- hegazti intsektujaleek elikagaiak aurkitzen dituzte inguruan.
- saguzarrek etengabe edateko ur-lekuak behar dituzte.
- anfibioek, hegazti intsektujaleek eta saguzarrek bezala, izurriteen kontrola laguntzen dute, gure mendietako gaztainadi eta hurritzetan kaltegarriak diren intsektu kopuru handiak kontsumituz.
Ba al zenekien...
… Europako urmaelen %50-90 desagertu dira azken mendean? Habitat oso sentikorrak dira, beraz, saiatu ez aldatzen eta ez da gomendatzen pertsonen bainua eta maskoten ere ez!
Habia-kaxak: Hegaztiak eta saguzarrak
Hegaztiek eta saguzarrek izurriteen kontrol natural gisa funtzionatzen dute. Intsektu kopuru handiak jaten dituztenez, pestiziden beharra murrizten dute eta haziak eta landareen polinizazioa zabaltzen dute ekosistemen berreskurapenerako.
Ba al zenekien...
…sai arrunt batek (Apus apus) egunean 40.000 intsektu jan ditzake eta saguzar batek ordu batean 1.200 eltxo arte.
Hala ere, mehatxu larriak dituzte beren habitataren galera eta ugaltze eta babeslekuen galera dela eta.
Espezie bakoitzak habia-kaxa berezia du, habia-kaxak instalatuko badituzu, behatu inguruko hegazti eta saguzarrak eta aukeratu egokia!
Ba al zenekien...
…Habia-kaxak tresna zientifikoak dira? Hegaztien eraztunketa eta hegazti eta saguzarren portaera eta ohituren behaketa errazten dute.
…Espezie hauen ugalketa-arrakasta ikertzeko modu bikaina dira?
¿¡¡Kamerak ere instalatzen dira bertan 24 orduz ikertzeko!!?
…Hegaztien eraztunketa eta hegazti eta saguzarren portaera eta ohituren behaketa errazten dute
Eraiki harrizko hormak
Harrizko horma lehorrek tokiko tamaina desberdinetako harriak bata bestearen gainean jarriz osatzen den eraikuntza-teknika bat dira, ezerk lotu gabe.
Haien erabilera nagusia lursailak, jabetzak eta abereak mugatzea da. Paisaiarekin ezin hobeto integratzen dira, oso erresistenteak dira higaduraren aurrean, jasangarriak dira eta ohitura kulturalekin lotzen dira.
Gainera, paisaia sortzen dute eta mikrohabitatak sortzen eta biodibertsitatea handitzen laguntzen dute babesleku emanez: anfibioak, narrastiak, intsektuak eta ugaztun txikiak, guztiak izurriteen kontrolatzaileak.
Harrizko horma lehorrek funtzio ekologiko oso garrantzitsuak betetzen dituzte:
– Higadura prebenitzea lurra finkatuz. Lurra bere lekuan mantenduz eta ez da galduko ur-lasterrekin.
– Uraren iragazketa progresiboa. Ura leunki iragazten da, lurra higatu eta uholdeak eragiten dituzten erreketarik gabe.
– Ekosistemak konektatzen dituzte: Animalia eta landareentzako habitat eta babesleku dira, hormak korridore ekologiko gisa erabiltzen dituztenak, mendietan zehar mugimendua erraztuz.
– Zulo eta hutsune txikietan mikroklimak sortzen dira, bertan bizi diren faunari bizirauten laguntzen diotenak (tenperatura eta hezetasunaren erregulazioa).
Ba al zenekien...
… 2018an Unescok harrizko horma lehorren eraikuntza-teknika Gizateriaren Ondare izendatu zuen?
… harrizko hormak berreskuratzen dituzten mugimendu soziokultural berriak daude, mendietako ondare natural eta kulturalarentzat duten garrantziagatik!!?